Zomerweer op de Noordpool?

• Weer

Eerder stond er in de Telegraaf een klein artikel met als kop: “Hittegolf op de Noordpool verslaat Nederlandse zomer”. Een smeuïge kop, maar is dat ook echt zo? Al snel blijkt dat het de afgelopen dagen zeker niet koud is geweest op de Noordpool en dat er misschien ook wel wat records zijn gebroken, maar de Nederlandse zomer is daarmee absoluut niet verslagen.

Drie verschillende polen
In ieder geval is het lastig om de Noordpool als één gebied te beschrijven. Zo zagen we gisteren al in het nieuwsitem dat het weer op zeer korte afstanden in extreme situaties sterk kan verschillen. Daarnaast is het zo dat we een onderscheid kunnen maken tussen de magnetische Noordpool, de geografische Noordpool en de Noordelijke Pool van Ontoegankelijkheid. Zo is de laatstgenoemde de meest afgelegen plek in het poolgebied terwijl de geografische Noordpool op precies 90 graden noorderbreedte is te vinden. De magnetische Pool vinden we op ongeveer 84 graden noorderbreedte en 118 graden westerlengte. Over een paar jaar ligt de magnetische Pool echter weer net ergens anders omdat het magnetisch veld van de aarde niet stabiel is.

Als we naar het hele Noordpoolgebied (het gebied ten noorden van de poolcirkel) kijken, dan is het wel heel gewaagd om te beweren dat een hittegolf (als daar als sprake van is) de Nederlandse zomer heeft verslagen. Het is namelijk een groot gebied dat naast de Noordelijke IJszee, ook Lapland, het noorden van Rusland en Canada beslaat en tenslotte ook nog twee derde deel van Groenland.

Warm in Canada
Oke, in met het Canadeese deel van de Noordpool is het al een tijdje aan de milde kant, maar in Lapland is het inmiddels al een week meer herfst dan zomer met maximumtemperaturen die soms niet eens boven de 10 graden weten uit te komen. En ook op Spitsbergen is het hooguit een graad of 10. Om dan over een hittegolf te spreken gaat wel heel erg ver. Daarbij gaan we ook maar niet uit van de Nederlandse definitie (5 dagen 25 graden of meer waarvan op drie dagen ook een maximumtemperatuur van meer dan 30 graden).

De feiten
Feit is dat de hitte vanuit de VS ook is doorgedrongen tot in het noorden van Canada en dat er ook wel een aantal meetpunten een nieuw record hebben gemeten. Dat hoeft overigens niet uitzonderlijk te zijn, want de laatste jaren zijn er veel nieuwe meetpunten bijgekomen om de klimaatverandering in dit deel van de wereld te meten. De meting zou overigens verricht zijn bij Resolute Bay, een plaats waar meerdere weerstations zijn te vinden met allemaal hun eigen microklimaat. Zo wordt in het krantenartikel gesproken over een maximumtemperatuur van 18,7 graden, maar op het vliegveld van Resolute Bay werd het maximaal 13 graden. Bovendien zakte het kwik midden op de dag enkele graden toen er wat wolken voor de zon schoven.

Misschien dat hier de oorsprong ligt van dit krantenartikel. Juist omdat er steeds meer meetpunten komen, zal het ook vaker voorkomen dat er nieuwe (lokale) records worden gebroken. Die records zijn mogelijk door de regionale verschillen in het poolgebied. Afstand tot het koude zeewater (al dan niet met ijs bedekt), de ligging van bergruggen en het daardoor ontstaan van windluwe plekken kunnen ervoor zorgen dat op bepaalde locaties het kwik op een zonnige dag plotseling flink de hoogte in schiet. Representatief voor het hele poolgebied is dat absoluut niet.

Een snelle blik in de klimaatboeken en ook enkele internetsites laat al direct zien dat er in het verleden soms nog veel hogere temperaturen zijn gemeten. In Lapland, maar ook het noorden van Rusland zijn zelfs tropische temperaturen haalbaar. Dat is ook niet zo vreemd, want een zuidenwind kan in Rusland zonder al te veel moeite hitte uit het zuiden tot aan de ijskap brengen. Ook op de randen van Groenland kan, geholpen door wat föhn het kwik oplopen tot ruim 20 graden. Zo staat het record voor Groenland zelfs op een zomerse 25,5 graden.

Conclusie
Het is de afgelopen tijd vooral in de Verenigde Staten erg warm en deze hitte weet af en toe door te dringen tot het noordelijke deel van Canada. Daarbij werden hier en daar behoorlijk hoge temperaturen gemeten en voor een bepaalde locatie kan dat ook wel een verscherping van het warmterecord betekenen. Dat de warmte in het Canadese deel van het poolgebied (en dus zeker niet de gehele Noordpool) de teleurstellende zomer in Nederland heeft verslagen is volkomen onzin. Zo staat het zomergemiddelde in De Bilt op 16,2 graden en dat is op basis van de huidige klimaatcijfers ongeveer een graad te koel. Met nog drie meteorologische zomerweken voor de boeg, zal daar waarschijnlijk niet veel verandering in komen, maar ondanks dat bij Resolute Bay op een paar dagen een maximumtemperatuur van zo’n 18 graden is gemeten, ligt het zomergemiddelde daar een stuk lager. De koele zomer in ons land is dus nog altijd warmer dan op de meeste plaatsen binnen de poolcirkel.

(Bron: Meteo Consult, VWK-web, Telegraaf, DMI, Wikipedia, Artic-guide.net, artic.atmos.uiuc.edu)