Warmterecord in herfst

• Weer

Met november op de kalender heeft de herfst in volle hevigheid toegeslagen. Lagedrukgebieden bepalen het weer, brengen van tijd tot tijd veel wind, zorgen voor hoge temperaturen (gisteren in De Bilt een warmterecord) en laten het steeds weer regenen. Omdat veel blad van de bomen is gevallen, hebben de treinen regionaal last van gladde sporen. En omdat de bodem op steeds meer plaatsen in het land verzadigd is als gevolg van de overvloedige regenval van de laatste maanden komt het op steeds meer plekken ook tot vormen van wateroverlast, zeker in het midden en noorden van het land.

Om met de warmte te beginnen: gisteren (donderdag 4 november) is er in De Bilt een tweede plaats behaald en een abosluut warmterecord voor november gesneuveld. De gemiddelde etmaaltemperatuur (over de 24 uur) kwam op 15,2 graden uit, een tweede plaats. De allerwarmste novemberdag sinds 1901 is nog steeds die op 3 november 2005 met een gemiddelde van 15,9 graden. De minimumtemperatuur lag gisteren met 14,5 graden nog nooit eerder sinds het begin van de vorige eeuw zo hoog in november. Het oude record dateerde van 1 november 1968 met 14,1 graden. De maximumtemperatuur gisteren was met 15,9 graden geen record, in 2005 werd het op 3 november 18,7 graden, de minimumtemperatuur bedroeg toen 13,6 graden.

Dat het gisteren zo warm was, had onder meer met de harde zuidwestenwind te maken die aan zee lange tijd een windkracht 7 bereikte, in het Waddengebied vooral in de avond een windkracht 8. Erg zachte lucht, afkomstig van de zuidelijke delen van de Atlantische Oceaan, werd hiermee in hoog tempo naar Nederland geblazen en had door de hoge bewegingssnelheid maar weinig tijd om af te koelen. Daarmee zijn de – constant – hoge temperaturen van gisteren snel verklaard. Overigens waren Zeeland, Brabant en Limburg daarbij de warmste delen van het land. Op diverse plaatsen kwam het kwik er boven 17 graden. KNMI-station Gilze-Rijen tekende met een maximum van 17,3 graden voor de hoogste temperatuur van Nederland
Gladde sporen
Was het tijdens het afgelopen weekend nog genieten in de bossen, door de felle kleuren die de bladeren – nog aan de bomen – door het voortschrijden van de herfst hadden aangenomen, inmiddels is veel van dat blad door het windrijke weer van de afgelopen dagen op de grond terechtgekomen. De combinatie van het blad op de grond, de regen van de laatste dagen en de wind heeft ervoor gezorgd dat het niet alleen hier en daar op de wegen, maar ook op de sporen glad is geworden. Meteo Consult maakt voor Prorail een bladvalverwachting die de spoorbeheerder helpt de gladheid op de sporen beter te bestrijden. Als u de link volgt, ziet u behalve die verwachting ook veel informatie over hoe dit in zijn werk gaat.
En dan is er natuurlijk de overvloedige regenval van de afgelopen maanden die op steeds meer plaatsen voor overlast zorgt. Iemand die ons altijd trouw op de hoogte houdt van de situatie op het land in zijn omgeving is Jannes Wiersema uit het Groningse Roodeschool. Kregen we de eerste maanden van dit jaar van hem vooral foto’s die lieten zien het droog de landerijen in zijn buurt waren, vanaf de julimaand volgde een omslag en begon het hard te regenen. In juli leverde die regen 137,4 millimeter op, augustus volgde met 140,8 millimeter. Daarna was de koek nog niet op. In september ging het verder met 140,1 millimeter en de oktobermaand deed daar met 120,4 millimeter maar nauwelijks voor onder. In 4 maanden tijd viel in Roodeschool dus 562,7 millimeter en in 2010 is het totaal er al tot 862,8 millimeter opgelopen, tegen normaal circa 772 millimeter in het hele jaar. Het jaar 2010 is er nu dus al kletsnat te noemen.
Gevolgen regenval
Iets vergelijkbaars is de afgelopen maanden in het midden van Nederland gebeurd. Daar lag de nadruk van de neerslag na de eerdere droge periode overigens op de augustusmaand, zeker in provincies als Gelderland en Overijssel. We zijn de periode rond 25 en 26 augustus nog niet vergeten toen het in een strook over Midden-Nederland richting Twente en de Achterhoek tot overvloedige regenval kwam. Regionaal kwam er die dagen in 36 uur tijd tussen 125 en 150 millimeter omlaag, soms zelfs nog meer. In de Achterhoek liep de totale hoeveelheid augustusneerslag lokaal tot meer dan 250 millimeter op. Omdat het sindsdien nauwelijks meer droog is geweest, merken we de gevolgen van die regen nog steeds. De bodems zijn vaak verzadigd, kunnen nauwelijks extra water verdragen. Modder in de natuur is op dit moment aan de orde van de dag, velden zien er vaak glazig uit als gevolg van de vele regenval. In de omgeving van Roodeschool is de oogst van aardappelen en wortels zelfs nog niet helemaal voltooid. Het lijkt er op dat de oogstrestanten op de velden inmiddels als verloren beschouwd moeten worden omdat er eigenlijk geen uitzicht is op verbetering van de situatie.
Naast dit verhaal staan plaatjes met daarop het neerslagoverschot, sinds 1 april. Op die kaart is te zien dat de natste gebieden zich inderdaad in het midden en noorden van het land bevinden. Alleen in het zuiden is hier en daar nog sprake van een neerslagtekort in de bedoelde periode. Het kaartje eronder laat mooi zien hoe de droogte, die eerst in Nederland heerste, in de loop van de zomer al door overvloedige regenval teniet werd gedaan. Verder hebben we een aantal plaatjes opgenomen van de grondwaterstand van dit moment, op een aantal plaatsen in Nederland. Ook die heeft duidelijk gereageerd op de vele regen van de laatste tijd.
Wilt u weten hoe het de komende tijd verdergaat met de regen in Nederland, bel dan eens naar de Meteo Consult weerlijn (0900-9725, 55 ct. per min.). Kiest u voor optie 1 dan hoort u een verwachting met de nadruk op ‘vandaag en morgen’. Onder optie 2 vindt u een uitgebreide verwachting voor de komende 5 dagen. De lange termijnverwachting (tot 10 dagen vooruit) staat onder optie 5 en onder optie 6 hoort u de verwachting voor 4 weken en de maandverwachtingen voor december en januari. Voor diegenen die de winterverwachting van Meteo Consult nog niet hebben gehoord: hij staat onder optie 8.

(Bron: Meteo Consult, KNMI, Jannes Wiersema, grondwaternetten.)