Koud hè?

• Weer

Eerste nachtelijke vorst
Vorst hadden we de afgelopen twee nachten wel. Maar niet overal. In de nacht naar zondag vroor het echter slechts zeer plaatselijk op de normale waarnemingshoogte van 1,5 meter, terwijl meer vorst was verwacht. Dat kwam door een doorstaande wind, terwijl een rustigere nacht was voorzien. Van de weerstations die aangesloten zijn bij het waarnemingsnetwerk hetweeractueel was het beschut gelegen Veluwse meetpunt Vierhouten van waarnemer Gerrit Rekers de koudste van het land met een minimumtemperatuur van -1,8 graden, gevolgd door het Noord-Hollandse Tuitjenhorn met -0,4 graden en daarna het Utrechtse Den Dolder op de heuvelrug waar het minimaal -0,1 graden werd. Van de officiële (KNMI-)weerstations was het Noord-Hollandse Berkhout de koudste met -0,3 graden, terwijl het in Enschede precies 0 graden werd. Lichte vorst aan de grond kwam op wat meer plekken voor. Zo noteerden de officiële weerstations Leeuwarden en Marknesse -1 graden.

Afgelopen nacht was er wel weinig wind en in de heldere gebieden in het binnenland kon het ditmaal wel op vrij grote schaal tot lichte vorst op de normale waarnemingshoogte komen. Ook op het landelijk meetpunt De Bilt is het voor het eerst na het zomerseizoen gelukt: het werd er minimaal -1,8 graden. We sommen daarnaast de koudste, officiële waarnemingen op: Enschede minimaal -3,6 graden, Eelde -2,9 graden, Hupsel in de Achterhoek -2,4 graden en Gilze Rijen -2,4 graden. Maar in het nog lange tijd bewolkte Limburg werd het in Beek +3,5 graden. En het relatief warme Noordzeewater (zo’n 13-15 graden) zorgde op de plaatsen direct aan zee ook voor minimumtemperaturen in de plus. Zo werd het in Lauwersoog 3,5 graden en Vlieland noteerde 5,2 graden. Van de weerstations van hetweeractueel was Vierhouten opnieuw de koudste met -3,2 graden, de waarnemer in Vaassen mat -2,5 graden en ook in Den Dolder daalde de temperatuur tot -2,5 graden. Maar ook in Drenthe werd op grote schaal lichte vorst gerapporteerd met bijvoorbeeld bij de waarnemer in Ruinen -2,4 graden.

Ook overdag koud
Wat de middagtemperaturen betreft, hadden we afgelopen weekend de koudste dagen sinds 13 mei met gisteren, zondag, in het Zuid-Limburgse Beek een maximum van slechts 6,8 graden, omdat het daar bewolkt bleef, tot 11,8 graden in Hoek van Holland. In het weekend precies één week geleden was het nog heerlijk zacht dan wel vrij warm. Zo werd het op 9 oktober bijna 20 graden (Beek 19,9 graden). Voor veel mensen zal de kou van dit moment vast wel wennen zijn. De handschoenen en ijskrabbers waren weer nodig.

Van nachtelijke vorst is deze week waarschijnlijk alleen, zij het dan plaatselijk, in de nacht naar donderdag sprake. Op andere dagen is er te veel bewolking en waait het te stevig om temperaturen in de min te bereiken. In de buien komt de kou vanuit de bovenlucht omlaag gedenderd en dat merken we enerzijds aan stevige windvlagen (woensdag de meeste wind…) en anderzijds aan snel dalende middagtemperaturen. Zo kan het voor de bui met wat zon 11 of 12 graden zijn/worden, maar tijdens een plensbui met hagel is in die koude luchtsoort een temperatuursdaling tot een graad of 7 en woensdag tot 4 of 5 graden (!) te verwachten. Koud hè?

Europa
De herfstvakantie is voor een deel van Nederland nog maar net begonnen maar het lijkt op veel plaatsen in Europa al winter. De koude poollucht dringt de komende week steeds dieper het Europese continent binnen. Dit heeft ook grote gevolgen voor het weer bij ons.

Het is dit weekeinde koud in eigen land. Landinwaarts daalt de temperatuur ’s nachts zelfs één á twee graden onder het vriespunt. Maar ook overdag blijven de temperaturen enkele graden onder de norm, rond 10 graden dit weekeinde. Volgens het langjarig gemiddelde zou het in de tweede week van oktober nog 13 graden moeten worden. Deze lage temperaturen hebben we te danken aan de noordelijke stroming waar we al dagenlang mee te maken hebben. Hiermee wordt steeds koudere en droge lucht, afkomstig uit het noorden van Europa naar onze omgeving getransporteerd.

Vrieskou in Scandinavië
In Noorwegen, Zweden en Finland heeft het in de nacht van vrijdag op zaterdag vrijwel overal stevig gevroren. Op sommige plaatsen, met name in de bergen, vroor het zelfs matig tot streng. In de, op bijna 600 meter hoogte gelegen, Zweedse plaats Tjakaape wees de thermometer zelfs -12,4 graden aan. Een uitzondering op deze diepvriestemperaturen zijn de plaatsen vlak bij de kust waar het relatief warme zeewater zijn invloed heeft op de temperatuur. Er zijn zaterdag ook veel plaatsen landinwaarts waar de temperatuur met moeite rond het vriespunt uit komt. Er is de afgelopen dagen in het noorden al sneeuw gevallen. Dit weekeinde zijn het voornamelijk natte sneeuwbuien langs de Noorse noordkust en zondag valt er weer wat sneeuw in Finland.

Sneeuw in de Alpen
De koude lucht dringt met de overheersende noordelijke winden dieper Europa binnen. De storing die vrijdag nog regenachtig weer bracht in Nederland levert dit weekeinde sneeuw op in de Alpenlanden. Terwijl het regent in de dalen valt er aan de noordkant van het Alpenmassief boven de 1200 meter sneeuw die ook blijft liggen. In het hele weekeinde vallen tientallen centimeters sneeuw in de Franse en Zwitserse Alpen. Maar ook in Duitsland en Oostenrijk kan het oplopen tot zo’n 30 a 40 centimeter. Vooral in het noorden van Italië valt veel neerslag. Aan de zuidzijde van de Alpen ligt de sneeuwgrens wel wat hoger, rond 1700 meter. Hier valt echter nog meer neerslag waardoor er op sommige berghellingen een halve tot mogelijk hele meter verse sneeuw gaat vallen.

Volgende week ook koud en wisselvallig
De kou is volgende week nog niet uit de lucht. Vooral de lucht op grote hoogte in de atmosfeer wordt steeds kouder. Opvallend is de extreme koude lucht op ongeveer 5 km hoogte. Met een temperatuur rond -45 graden Celcius verplaatst deze lucht zich vanuit de noordpoolcirkel in de loop van de week naar het zuiden. Deze koude luchtbel warmt onderweg wel enigszins op maar bereikt Nederland aan het einde van de week met waarden rond -35 graden op 5000 meter hoogte. Extreem koud zo vroeg in het jaar. De temperatuursverschillen met de lucht aan het aardoppervlak zijn erg groot waardoor er een grote mate van onstabiliteit opbouwt en er veel energie vrij komt. Het verschil met het onderliggende zeewater voor onze kust bedraagt maarliefst 50 graden. Dit levert ook zeer wisselvallig weer op in onze omgeving met stevige buien. Daarbij gaat het niet alleen stevig regenen met lokaal onweer maar ook hagel en zware windvlagen komen voor. Ook elders in Europa zal de kou voelbaar blijven. Alleen in het Middellandse zeegebied komen nog aangename temperaturen voor maar het is hier niet overal even fraai weer.

(Bron: weer.nl)